Huyết áp là áp lực máu lưu thông tác động lên thành mạch. Huyết áp tối đa (huyết áp tâm thu) là mức huyết áp cao nhất trong mạch máu, xảy ra khi tim co (bình thường khoảng 120mmHg), huyết áp tối thiểu (huyết áp tâm trương) là mức huyết áp thấp nhất trong mạch máu, xảy ra giữa các lần tim co bóp, khi cơ tim được thả lỏng (bình thường khoảng 80mmHg). Một người được xác định là tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu từ 140mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90mmHg trở lên.
Hình ảnh minh họa
Biểu hiện của tăng huyết áp: người bị tăng huyết áp thường không có biểu hiện gì khác thường cho nên tăng huyết áp còn được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”. Khi có cơn tăng huyết áp có thể thấy nhức đầu dữ dội, mờ mắt, choáng váng, chóng mặt. Có khi không có những triệu chứng chủ quan này mà chỉ chủ yếu thấy huyết áp tăng cao một cách đột ngột so với những lần đo huyết áp trước đây không lâu.
Thực hiện chế độ ăn khoa học là biện pháp quan trọng phòng ngừa tăng huyết áp. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người tăng huyết áp nên thực hiện chế độ ăn như sau:
Hạn chế ăn muối. Không nên ăn quá 5g muối mỗi ngày. Người đang bị tăng huyết áp chỉ nên ăn khoảng 2-3g mỗi ngày. Ngoài việc giảm lượng muối trong khi nấu nướng, hạn chế dùng thêm muối hoặc nước chấm ở bàn ăn, cần hạn chế với những loại thức ăn nhanh, những món ăn công nghiệp bởi các thực phẩm này luôn có lượng muối khá cao.
Ăn nhiều rau quả, ngũ cốc. Rau quả, ngũ cốc giúp giảm độ mỡ và điều hòa huyết áp. Chất xơ trong rau quả và những loại ngũ cốc thô như: gạo lức, bắp lức, các loại đậu có tác dụng chuyển hóa các chất béo và làm hạ huyết áp. Các chất xơ, nhất là chất xơ tan trong nước, có khả năng hút nước và trương nở lên đến 8-10 lần trọng lượng ban đầu, qua đó có thể kết dính và đào thải nhiều cặn bã và chất độc hại ra khỏi cơ thể. Nhiều loại rau quả như: khoai tây, bơ, dưa hấu, đậu nành có lượng kali rất cao. Đặc biệt, chuối có tác dụng rất tốt trong việc hạ huyết áp và chống đột quỵ.
Ăn nhiều cá, hải sản, giảm các loại thịt đỏ. Thịt và mỡ động vật, nhất là các loại thịt đỏ như: thịt heo, thịt bò và các loại sữa và trứng có hàm lượng mỡ bão hòa cao là nguồn gốc phát sinh ra các mảng xơ vữa. Do đó, các nhà khoa học khuyên nên chuyển dần chế độ ăn nhiều thịt sang ăn nhiều cá và đạm thực vật. Các chất béo có nguồn gốc thực vật, các loại dầu thực vật, dầu cá và một số hạt có chất béo như: hạt mè, hạt hướng dương, hạt hạnh nhân. Những loại hạt này còn có nhiều loại khoáng chất cần thiết để điều hòa huyết áp như: magie. Các loại đậu, nhất là đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành với nhiều chất xơ, chất khoáng và những chất chống oxy hóa là một nguồn chất đạm và chất béo lý tưởng cho phòng chống tăng huyết áp.
Không nên hút thuốc, uống rượu. Người tăng huyết áp được khuyên không nên hút thuốc, uống rượu. Hút thuốc làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và làm giảm lượng oxy cần thiết đến các tế bào và các cơ quan. Đối với rượu, người tăng huyết áp cần hạn chế uống rượu, tuy nhiên nhiều nghiên cứu gần đây đều cho thấy, mỗi ngày có thể dùng khoảng 100g rượu vang đỏ sẽ có lợi cho hoạt động của hệ tim mạch.
Ngoài ra, người tăng huyết áp cần tập thể dục đều đặn, ít nhất 45 phút mỗi ngày, không nên tập gắng sức. Những bài tập thể dục có thể kể tên như: tập dưỡng sinh, đi bộ 10000 bước một ngày, hoặc tập yoga…
Tránh trạng thái căng thẳng, quá xúc động và lo âu. Lo âu, căng thẳng, xúc động mạnh cũng có thể gây tăng huyết áp.
Bên cạnh đó, nên kiểm tra huyết áp thường xuyên là biện pháp quan trọng nhất để phát hiện sớm tăng huyết áp./.
Đỗ Hằng