Theo thạc sĩ bác sĩ Nguyễn Thế Đạt – Phó trưởng khoa Liên chuyên khoa Mắt – Tai mũi họng – Răng hàm mặt Bệnh viện tỉnh cho biết: hình ảnh nội soi cho thấy dị vật là mảnh xương gà sắc nhọn mắc kẹt tại tầng thanh môn - nằm giữa 2 dây thanh, sụn phễu, thanh thiệt phù nề, xoang lê ứ đọng nhiều dịch. Đây là trường hợp xương mắc ở vị trí hiếm gặp, khó gắp, lại ngay tại cửa ngõ của đường hô hấp dưới, dễ gây tai biến suy hô hấp cấp. May mắn là bệnh nhân đã đến cơ sở y tế nên đã được cấp cứu kịp thời. Trường hợp trên là một trong hàng chục bệnh nhân bị hóc dị vật hàng năm đã được xử lý tại Bệnh viện.
Hình ảnh nội soi cho thấy dị vật mắc trong đường thở người bệnh
Dị vật đường thở hay gặp là mẩu xương, đốt xương cá, đồ chơi, hạt lạc, ngô… Dị vật đường thở xảy ra do ăn uống bị sặc, nghẹn hoặc do tai nạn làm cho máu, chất dịch, răng vào đường thở. Khi bị hóc, nghẽn đường thở, người bị nạn thường có những biểu hiện ho sặc sụa, tím tái mặt mày, khó thở. Nhiều trường hợp giãy giụa, mặt đỏ bừng, ngã vật xuống vì thiếu ôxy. Khi đó, không ít người đã cố gắng móc dị vật ra khỏi miệng hoặc vuốt xuôi hay làm hèm, nhưng làm như vậy là rất nguy hiểm.Bởi,nếu may mắn dị vật nhỏ có thể trôi vào thực quản và được đưa ra ngoài theo đường tiêu hóa. Còn khi dị vật lớn hơn, lại sắc, nhọn trôi vào sâu hơn rất dễ tổn thương rách động mạch chủ gây chảy máu, bít tắc đường thở nguy hiểm đến tính mạng hoặc gây viêm, áp xe… Lúc này để lấy dị vật không chỉ đơn giản là nội soi mà phải tiến hành phẫu thuật cấp cứu rất phức tạp. Do đó, phải biết sơ cứu đúng, kịp thời cho nạn nhân để giải phóng đường thở bằng nghiệm pháp Heimlich.
Nghiệm pháp Heimlich là thủ thuật dùng để cấp cứu khi có dị vật lọt vào đường thở và choán gần hết diện tích của đường thở. Nguyên tắc của Heimlich là tạo một lực tác động mạnh, đột ngột vào 2 buồng phổi bằng cách vỗ từ lưng hoặc ép vào cơ hoành, mục đích tạo ra một áp lực lớn đột ngột trong đường hô hấp đẩy dị vật ra ngoài.
Việc sơ cứu khi hóc dị vật vô cùng quan trọng, nếu xử lý đúng cách và kịp thời sẽ không nguy hiểm đến tính mạng. Nếu không kịp thời chỉ sau 5 phút, dị vật chèn đường thở sẽ dẫn tới ngừng thở, suy hô hấp.... Với vật có hình dáng góc cạnh cần có sự can thiệp của các bác sĩ chuyên khoa Tai - Mũi - Họng.
Nghiệm pháp Heimlich được làm như sau: Để bệnh nhân đứng, người cúi ra trước, người cấp cứu đứng phía sau, hai tay ôm bụng sát trên xương ức dùng cả thân người mình giật mạnh từ trước ra sau và từ dưới lên trên để làm tăng áp lực trong lồng ngực tống dị vật ra. Cần làm động tác nhanh và dứt khoát.Khi nạn nhân ngã xuống phải lật nghiêng người hoặc nằm ngửa nhưng đầu nghiêng. Sau đó lấy hai bàn tay ấn vào phía trên xương ức thật mạnh từng cái một. Sau mỗi đợt ép dùng 2 - 3 ngón tay để móc khoang miệng kiểm tra xem dị vật ra chưa.
Với trẻ nhỏ dưới 1 tuổi cần đặt trẻ nằm sấp đầu thấp trên một cánh tay, dùng lòng bàn tay kia vỗ lưng 5 lần mạnh và nhanh vùng giữa 2 xương bả vai, sau đó lật ngửa trẻ lại. Nếu còn khó thở, dùng 2 ngón tay ấn ngực 5 lần. Trẻ 5 – 7 tuổi thì trẻvắt qua đùi, vỗ 5 cái vào vùng lưng phía sau phía trên ngực./.
Đỗ Khanh