Từ lâu, tia UVA và UVB từ ánh nắng mặt trời được biết đến như một trong những nguyên nhân gây hại cho mắt. Tuy nhiên, ánh sáng xanh (blue light) cũng là một yếu tố nguy hại mà nhiều người thường chưa chú ý tới. Nhiều nghiên cứu cho thấy, ánh sáng phát ra từ các thiết bị điện tử là nguyên nhân hàng đầu làm tổn thương thị lực, gây ra hội chứng thị giác màn hình, tăng nguy cơ thoái hóa hoàng điểm và nhiều ảnh hưởng tiêu cực khác tới sức khỏe con người.

Theo một số thống kê, trung bình mỗi ngày, một người (đặc biệt là giới trẻ) tiêu tốn từ 4 - 10 giờ đồng hồ trước màn hình điện tử, một con số rất đáng báo động không chỉ riêng Việt Nam mà trên toàn thế giới. Bác sĩ Đỗ Trần Xuân Thịnh – Bệnh viện Mắt tỉnh Phú Thọ cho biết: “Màn hình các thiết bị điện tử phát ra một lượng lớn ánh sáng xanh. Ánh sáng xanh nguy hại có bước sóng ngắn, có năng lượng cao. Vì vậy khi đến võng mạc chúng sẽ gây hại, làm tổn thương gây rối loạn chức năng thị giác, suy giảm thị lực và tăng nguy cơ mù lòa”.

BS BV Mắt PT kiểm tra thị lực cho người bệnh​

Nghiên cứu ban đầu cho thấy việc tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử với khoảng cách gần là nguyên nhân gây lão hóa mắt, làm nặng thêm các tật khúc xạ về mắt như cận thị. Chữ trên điện thoại nhỏ, người dùng cần sự tập trung cao độ của đôi mắt, thủy tinh thể phải liên tục điều tiết, dễ gây mỏi, nhức, đau mắt, lâu dần có thể làm tăng nguy cơ cận thị và nặng thêm một số tật khúc xạ khác. Thêm vào đó, các thao tác liên tục như kéo, lướt trên màn hình các thiết bị này khiến mắt phải điều tiết liên tục, dễ khiến mắt bị khô và nhức mỏi. Mắt thường xuyên khô, nhức, nhìn mờ và hình ảnh nhòe màu. Đó là những biểu hiện của hội chứng thị giác màn hình. Đây có thể coi là một bệnh phổ biến nhất liên quan đến nghề nghiệp, lối sống ở thế kỷ 21. Không chỉ các dấu hiệu ở mắt, hội chứng thị giác màn hình còn gây ra các triệu chứng khác như đau đầu, đau cổ, mệt mỏi, khó tập trung. Khi nhìn thường xuyên vào màn hình điện thoại, đặc biệt là trong môi trường thiếu ánh sáng, càng tạo điều kiện để ánh sáng xanh nguy hại phát ra từ màn hình điện thoại tác động sâu vào mắt, làm tổn thương các tế bào võng mạc, khiến mắt suy yếu, biểu hiện qua các dấu hiệu như nhìn mờ, mỏi mắt, sáng thức dậy cảm giác mắt khô, nhức mỏi. Một số yếu tố khác làm tăng nguy cơ mắc hội chứng thị giác màn hình bao gồm vị trí đặt máy tính không đúng, ngồi sai tư thế, mắt có tật khúc xạ… Bên cạnh đó, ánh sáng xanh làm tăng nguy cơ thoái hóa hoàng điểm. Hoàng điểm là vùng trung tâm võng mạc, tập trung nhiều tế bào cảm nhận ánh sáng nhất, khi tổn thương sẽ làm mắt mờ, có đốm đen hoặc có quầng đen, mờ ở trung tâm. Nguồn ánh sáng xanh nguy hại phát ra từ các thiết bị điện tử sẽ gây tổn thương cho mắt, khiến các tế bào thị giác và tế bào võng mạc tại vùng hoàng điểm bị tổn thương, làm mất đi chức năng nhận và đưa hình ảnh lên vùng vỏ não thị giác giúp chúng ta có thể nhìn thấy được hình ảnh, tăng nguy cơ thoái hóa hoàng điểm.

Việc sử dụng các thiết bị điện tử dường như đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Theo bác sĩ Đỗ Trần Xuân Thịnh, chúng ta cần cố gắng giảm thời gian sử dụng các thiết bị này, thực hiện nghỉ giải lao thường xuyên để cho mắt bạn nghỉ ngơi theo quy tắc 20-20-20 (cứ 20 phút làm việc trên máy tính thì thư giãn mắt trong 20 giây bằng cách nhìn vào vật nào bất kỳ ở khoảng cách 20 feet tức bằng 6m). Sử dụng bộ lọc sáng có sẵn cho điện thoại thông minh, máy tính bảng và màn hình máy tính, sẽ làm giảm bớt lượng ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị này. Đeo kính có mắt kính lọc ánh sáng xanh khi sử dụng thiết bị điện tử. Mắt kính này hiện có bán rất nhiều trên thị trường. Tuy nhiên, chúng ta nên đến các cơ sở có uy tín và có bác sĩ chuyên khoa mắt để được khám và tư vấn. Đối với học sinh, sinh viên nên tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử và đọc sách trong điều kiện đầy đủ ánh sáng./.

Hiền Nguyễn